Kerteriz

Kerteriz, herhangi bir cismin yönü ile esas alınan yön arasındaki açı. Esas alınan yön, bir kişinin yüzünün dönük olduğu yön, bir teknenin yönü veya kuzey olabilir. Kuzeyin esas alınması durumunda, buna hakiki kerteriz denir ve ölçümü için açı ölçmekte kullanılan herhangi bir araç kullanılır. Genellikle pusula ile ölçülür. Seyir yapılması gereken her türlü faaliyette (denizcilik, spor, askerlik) doğru rotada ilerlemek için kullanılır.

Yaygın kullanılan bir seyir tekniği, en az iki noktadan kerteriz alarak harita yardımıyla, bulunulan noktanın tespit edilmesidir. İki noktadan alırken, çevreden iki yer şekli ya da nesne seçilir. Bunların kuzeyle yaptıkları açı bulunur. Daha sonra alınan nesneler harita üzerinden bulunur. Harita üzerindeki kuzey güney doğrultulu çizgilerin de yardımıyla her iki açı belirlenen yer şekillerinden geçecek şekilde bir çizgi çizilir. Bu iki çizginin kesiştiği yer, yaklaşık olarak alınan yeri gösterir. Daha yüksek kesinlik elde edebilmek için farklı bir yer şeklinden, yine aynı şekilde alınır. Harita üzerinde buna ait bir çizgi daha çizilir. Eğer üç çizgi tam bir noktada kesişiyorsa, bu noktanın tam kesinlikle alınan yer olduğu söylenebilir. Ancak pratikte nadiren bu üç çizgi bir noktada kesişir. Bunun nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  1. Kerteriz alırken elin titremesi ya da pusula üzerindeki açının tam kesinlikle okunamaması.
  2. Manyetik kuzey ile coğrafi kuzey arasındaki sapma açısının hesaba katılmaması ya da yanlış katılması.
  3. Okunan kerteriz açısının harita üzerine tam kesinlikle aktarılamaması (çizimde yapılan ufak kaydırmalar).
  4. Harita üzerindeki ufak hatalar ya da yeryüzü şekillerinin zamanla kaymış veya değişmiş olması.

Yukarıda sayılan sebeplerden ötürü sıklıkla, çizilen üç çizgi bir noktada kesişmez ve bir üçgen oluşturur. Bu üçgen alınan noktayı kesinlikle kapsar ve bu üçgen ne kadar küçük çıkıyorsa hatalar o denli azdır. İki boyutta alındığından kesin yerin belirlenmesi üç noktayla yapılır, bu bakımdan üç boyutta çalışan GPS‘in kesin yeri belirlemesi için dört farklı uydudan gelen dört koordinat değerini kullanmasıyla benzerlik gösterir.

Etimoloji

Kerteriz kelimesi Türkçede pusula kadranının çevresindeki yön gösteren çentikler anlamındaki kerte kelimesinden türemiş olabilir. Kerte kelimesi İtalyanca çeyrek anlamındaki quarto’dan dilimize geçmiştir. Bir diğer olası etimoloji, İngilizce quarters kelimesidir. TDK Sözlüğünde sözcük Yunanca kökenli olarak belirtilmiştir.

Dört Tavır | Sufiyane
Dört Tavır | Sufiyane

Dört Olur | Sufiyane
Dört Olur | Sufiyane

Correctly Right | Sufiyane
Correctly Right | Sufiyane

Related posts

Yorum yapın