Marifet

Hakk’ı Hak vasıtasıyla bilmek

Çünkü Arafat’tayken marifet, tek bir meful alırken bilgi iki meful alır. Müzdelife’ye -ki orası cem’ mertebesidir- gitmek için Arafat’tan ayrıldığında, bu müşahede sahibi için ‘iki alemde’ başka bir bilgi gerçekleşir. Bu bilginin bilineni Allah’tır. Daha önce Arafat’ta bilinen ise Rab idi. Bugün senin için meydana gelen bu ilk meful (sonuç, konu) kendini değil, Rabbini bilmektir. Artık Hakk’ı Hak vasıtasıyla bilirsin. Vasıtasıyla yıkanıp temizlendiğin Hak, kendisi hakkındaki bu bilgiyi sana verir. Kendisinden ‘yıkandığın’ şey ise, kendisini elde etmek uğrunda çalışma yönünden Rabbini kendisiyle bilmesi iddiasındaki nefsindir. Bu delil nerede, o delil nerede! Heyhat! Allah’ın izzetine yemin olsun ki, Hakkı -bilebilirsen- O’ndan başka bir şey vasıtasıyla bilemezsin. Anla!

el-Fütuhatü’l-Mekkiyye c3s148

Tanıyabilme

Şari, marifet -ki bilgi (ilim) demektir- isminin üstünlüğü nedeniyle bu güne (aynı kökten türetilmiş) Arife adını vermiştir. Marifet, Peygamber’imizin vahyinin kendisiyle indiği Arap dilinde tek bir meful alır. Dolayısıyla o, birlik özelliğine sahiptir. Bu yönüyle marifet, Allah’ın kendisiyle bilgiyi isimlendirdiği değerli bir isimdir. Marifet, ehadiyeti (mutlak birliği) bilmektir. İlim ise, bazen mutlak birlik ile ilgili olabileceği gibi -marifetten farklı olarak- bazen onunla ilgili olmayabilir. Kuşkusuz ki, iki lafız, kendisi için konuldukları anlama göre farklılaşmıştır. Bu bağlamda, dil bilginlerinin aktardığı gibi, ilim bazen dildeki işlevi bakımından marifetin yerini alabilir.
Dilciler bu konuda “Siz onları bilemezsiniz, Allah onları bilir” el-Enfal 8/60 ayetinden kanıt getirmiştir. Ayetin tevili, “siz onları tanıyamazsınız” (marifet) demektir. Böylelikle ilim kelimesi vekalet yoluyla tek bir meful almıştır. Marifet ise, ancak mutlak birlikte etki sahibidir. Dilciler, bizim bildiğimiz şeyden habersizdir. Çünkü ilim de mutlak birliği konu edinir. Zaten marifet de bu sayede ilmin isimlerinden biri olabilmiştir. İlim bu noktada asıldır, çünkü o Allah’ın bir niteliğidir. Marifet ise, Allah’ın bir niteliği değildir. Marifeti ve ilmi tek bir tanım birleştirse bile, bize göre bu şeriatte Allah’ın bu kelimeden gelen bir ismi de yoktur. Fakat marifet, daha önce belirttiğimiz gibi, ilmin isimlerinden biridir. Arif ise, bize göre, mutlak birliği bilenlerin ismidir.

el-Fütuhatü’l-Mekkiyye c5s147-148

Yorum yapın