Nispeten İzafet Refakati

Allah Teala şöyle buyurur: ‘Her nerede bulunursanız, O sizinle beraberdir.’ Hadid 57:4 Beraberlik eşlik etmektir. Hakkın diliyle Haktan aktaran ve ‘şedidü’l kuva (çok güçlü)’ olduğu için arzusunda konuşmadığı belirtilen Hz. Peygamber şöyle der: ‘Allah’ım! Sen yolculukta eşlik edensin (sahib, arkadaş).’ Böyle diyerek Hz. Peygamber yolculuğunda Allah’ı refakatçi ve eşlik eden kabul etmiştir. Yolculuk anlamındaki sefer, isfar kelimesinden türetilmiştir. İsfar, zuhur ve görünmek demektir. Öyleyse Hak, kendisine layık tarzda ve hakkında söylenebilecek bir yönden, ‘beraberliği zuhur eden ve gözükendir.’

İbn Arabi

İki şey arasında duyusal olsun kavramsal olsun her bağlantı ve her irtibat, ya bir izafetle ya da bir nispetle mümkündür. İzafet çift taraflı bir bağıntıyken nispet, tek taraflı bir bağıntıdır. Nispet, izafetten daha geneldir yahut başka bir deyişle izafet nispetten daha dar anlamlıdır. Dolayısıyla her nispet izafet olduğu halde her izafet nispet değildir. Zihinde bulunan her şeyin bir nesneye, olaya yahut kavrama nispeti bulunur. Bu nispet, çift taraflı olduğunda zihindeki anlamın başka bir şeyle olan ilişkisi izafete dönüşür. Şu halde bir şeyin nispeti tekrarlandığında, ortaya izafetin çıktığı söylenebilir.

Farabi & İbn Sina

Mülkiyet sana izafe edilmiş bir nispettir ve Allah’ın sana, nasıl davranacağını görmek için verdiği bir izafetten ibarettir. Bazıları bu nispet ve izafetleri mutlakmış gibi düşünerek gafil olmuş, bazıları da bunların ardındaki mutlak varlığı görmüştür.

İskenderi

NİSPET
Dikey, Zamansal, Batıni, Tenzihi, Nitel

NİSPETEN İZAFET
GöreBilme, Tevhidi, Ölçü

İZAFET
Yatay, Mekansal, Zahiri, Teşbihi, Nicel

Teşbihen eşlik,
Tenzihen yakın,
Tevhiden yakin.

Related posts